visitors on myspace
DE KUDDE VERLATEN - INLEIDING | POSITIEF ATHEÏSME <>

DE KUDDE VERLATEN - INLEIDING

MARLENE WINELL

image7313








VOORWOORD DOOR WEBMASTER

   Verstandige mensen die in hun ontvankelijke jeugd in een strikt geloof werden opgevoed, komen daardoor in latere jaren vaak in grote gewetensnood, als ze ontdekken dat de realiteit van de wereld waarin we allen leven niet overeenstemt met de dogma's en doctrines die hen altijd werden voorgehouden. Het innerlijk conflict dat dan ontstaat tussen loyaliteit (aan ouders en andere opvoeders) met de aangeboren intelligentie en moraal, de omgang met de niet-gelovige medemens, en de hang naar het spirituele wordt nog beangstigender door de diep in het onderbewuste verankerde bedreiging met hel en verdoemenis voor afvalligen, die voor hen zeer reëel schijnt. Ze staan daarin niet alleen, het overkomt duizenden, die vaak in stilte worstelen met dit dilemma. Voor hen schreef Dr. Marlene Winell, Ph.D., hiertoe geïnspireerd door haar eigen jeugdervaringen, en lerende van die van cliënten in haar praktijk als psycho-therapeut, een zelfhulp boek, "Leaving the Fold", (De kudde verlaten). Dit werk kan als e-book besteld worden op http://www.marlenewinell.net/node/16
 Dr. Marlene Winell heeft mij welwillend toegestaan materiaal uit haar boek te vertalen en op deze site te publiceren. Hierbij haar inleiding en aanwijzingen voor gebruik. Aangezien consciëntieus vertalen tijd kost, zullen hier in de komende periode van tijd tot tijd de daarop volgende hoofdstukken en oefeningen verschijnen.


INLEIDING UIT "LEAVING THE FOLD"

  Religie wordt verondersteld gunstig voor u te zijn. Toch raken mensen bezeerd in religieuze systemen, soms ernstig. Vroeger dacht ik altijd dat de schade werd veroorzaakt door zogenoemde sekten, en dat religie in het algemeen goedaardig was. Als kind kon het je enige geruststelling bieden en waarden bijbrengen, maar daarna groeide je op en er van weg, Het was niet eerder dan toen ik terugblikte op mijn worsteling om me te bevrijden van mijn eigen indoctrinatie, en de verhalen van anderen hoorde, dat ik me realiseerde dat dit soort emotionele en mentale schade groot kan zijn.

In het conservatieve christendom wordt je voorgehouden dat je onwaardig bent

   In het conservatieve christendom wordt je voorgehouden dat je onwaardig bent. Je wordt beoordeeld op grond van je relatie met God. Dus kun je alleen geliefd worden om waar je staat, niet om wat je bent. En, in tegenspraak tot het veronderstelde ideaal van christelijke naastenliefde, kun je anderen ook niet liefhebben om wat ze zijn. Dit is het vreselijke gevolg van de doctrine van de erfzonde. Te herstellen van deze liefdeloze aanname is misschien wel uw kerntaak wanneer u de kudde verlaat. Het is ook een ontdekking van grote vreugde – onvoorwaardelijk liefde toe te kunnen staan voor uzelf en voor anderen.

   Het probleem van religieuze schade heeft nooit veel aandacht gekregen, misschien omdat het christendom zoveel deel uitmaakt van onze cultuur en op echte kritiek een taboe rust. Zie maar eens wat we met zogenaamde ketters hebben gedaan door de geschiedenis heen. Religieuze schade kan soms ook minder ernstig lijken dan andere kwesties van herstel, zoals alcoholisme en kindermisbruik. En aangezien geloof als een goed ding wordt gezien in een wereld vol van materialisme, zelfzucht en geweld, vindt men het vreemd als geklaagd wordt over kerkbezoek of opgroeien in een religieus gezin.

   Maar breken met uw geloof is niet hetzelfde als uw bibliotheek lidmaatschap laten verlopen, of niet meer in Sinterklaas geloven. Het kan vernietigend zijn te realiseren dat uw religie problemen schept in uw leven. Of u nu abrupt er mee breekt of er over een langere periode geleidelijk aan van wegdrijft, u kunt grote droefheid en verwarring ondervinden over wat te doen, te denken en te geloven. U kunt ook woede over het bedrog voelen, en worstelen met een aanhoudende depressie. Veel mensen zijn terughoudend om over dit onderwerp te praten omdat ze bang zijn geliefde anderen te kwetsen, van ze te vervreemden, of dwaas en zelfzuchtig te lijken. Soms zijn ze bang voor goddelijke vergelding. Ik heb therapeuten gekend die bang waren openlijk met mensen aan deze kwesties te werken, omdat ze bang waren als anti-religieus of anti-God te worden gebrandmerkt. Vaker echter, begrijpen therapeuten die niet zelf deze ervaring hebben gehad, de problemen niet in het herstellen van een autoritaire religie.


VOOR WIE IS DIT BOEK BEDOELD?

   Dit boek is geschreven voor diegenen die schadelijke religieuze indoctrinatie willen begrijpen en er van herstellen. Het is ook bedoeld als nuttige informatie voor therapeuten en anderen die zich willen informeren over deze kwesties, vooral met betrekking tot fundamentalisme.

   Dit boek is voor u als u nu in een stadium van het verlaten van uw religie verkeert. Misschien begint u nu knagende twijfels te ondervinden, een ongemakkelijk gevoel over een kerk die u eens als uw tehuis beschouwde. De concepten en oefeningen hier kunnen u helpen uw gevoelens te begrijpen en de alternatieven onder ogen te zien. Nick was zo’n jonge man die zich steeds ongelukkiger voelde met de “éénrichtings-verkeer” instelling in de kerk van zijn familie, omdat dit hem vervreemdde van andere mensen op zijn werk. Hij leerde meer over andere standpunten toen hij ouder werd. Toch waardeerde hij de leer van Jezus en voelde dat hij het sociale leven van de kerk nodig had. Het vooruitzicht dit achter zich te laten was verontrustend, maar toch voelde hij zich er niet meer in thuis.

   Dit boek is ook voor u als u al lang geleden het geloof van uw kindertijd verlaten hebt, en u realiseert dat u nog steeds de gevolgen ervan aan het verwerken bent. Sarah bijvoorbeeld was een devoot christen toen ze opgroeide, en hoewel ze veel aspecten van haar geloof waardeerde, had ze ook geleerd al haar emotionele en gezinsproblemen toe te schrijven aan kwesties van zonde en boetedoening. Op middelbare leeftijd realiseerde Sarah zich dat hoewel ze de banden met de kerk verbroken had, haar nachtmerries over kwaadaardig te zijn te maken hadden met haar eerdere opvoeding.

   Dit materiaal is ook van toepassing als u opgegroeid bent onder druk om te conformeren aan het geloof van uw ouders, maar dit persoonlijk nooit zinvol vond. Als u dit ooit probeerde en het nooit “pakte”, kunt u lijden aan een mate van schuld en bezorgdheid die werkelijk pijnlijk is. Bob was zo iemand die deze ervaring had opgedaan, gedeeltelijk op een christelijke kostschool. Hij verklaarde dat aangezien hij nooit een geloof te verliezen had, zijn persoonlijke strijd niet over het verlies van geloof was geweest, maar eerder het verlies van schuldgevoelens omdat hij geen geloof had, en het verliezen van de wens om geloof te hebben.

   Omgekeerd kunnen kinderen die zijn opgegroeid in een niet-religieus gezin, zich als volwassenen bekeren omdat ze antwoorden zoeken op kwesties die hun ouders uit de weg gingen. Dit is vaak een poging zich bij een spirituele gemeenschap aan te sluiten om persoonlijke problemen op te lossen. Als het nieuwe systeem van religie dan tekortschiet, kunnen verbittering en wanhoop het resultaat zijn. In het geval van Corraine, scheen de nette wereld van het conservatieve christendom haar de orde en geestelijke gezondheid te bieden die ze nodig had na een chaotische kindertijd waarin ze het ouderschap had moeten vervullen voor het gezin. Ze ontbeerde echter ook liefde en was daarom geheel van streek toen ze ontdekte dat ze niet onvoorwaardelijk geaccepteerd werd door de kerk. Corraine vertrok na enkele jaren weer, maar worstelde jarenlang met de depressie die hierdoor werd veroorzaakt.

   Sommigen laten een restrictieve religieuze achtergrond achter zich en gaan verder met hun leven zonder zich bewust te zijn van enige problemen. Jaren later echter, kan het nog steeds belangrijk voor ze zijn om de resterende effecten van indoctrinatie te onderzoeken. Terry was een voorbeeld van iemand die zijn herstel jarenlang verwaarloosde. In zijn late vijftiger jaren realiseerde hij zich nog steeds boos te zijn. Als adolescent had hij zich losgebroken, maar nooit een manier gevonden om zich met zijn ouders of zijn God te verzoenen. Hij was wrokkig over de schuld die hij voelde over seksualiteit en het feit dat hij nooit volledige steun had gekregen die hij nodig had voor zijn zelfwaardering. Maar het meest nog zocht hij naar het soort spirituele leven dat niet vergiftigd was met de voorstelling uit zijn kindertijd, van een wraakzuchtige en veroordelende God.

   Dit boek kan ook interessant zijn voor diegenen van u die een familielid of vriend hebben met één van bovenstaand beschreven achtergronden. Als u in gesprek raakt met mensen die van indoctrinatie herstellend zijn, zult u de inwerking van een religieuze opvoeding beter begrijpen, en hiervoor gepaste gevoelens en compassie ontwikkelen. 

   Tenslotte is dit boek bedoeld als bron voor de helpende professional die beter toegerust wil zijn om aan religieuze kwesties te werken. De meeste therapeuten zijn niet op dit gebied opgeleid, en clienten zijn zich vaak niet bewust hoeveel dit uitmaakt voor hun mentale gezondheid. Toch heeft een enorm aantal psychotherapie clienten genoeg schadelijke indoctrinatie gekregen om serieuze aandacht te verdienen.

   Meer in het algemeen, kan dit materiaal nuttig zijn voor iedereen die geïnteresseerd is in de fundamentalistische beweging. Als een conservatieve tak van het christendom, omvat het fundamentalisme wereldwijd een groeiend aantal gelovigen. Ze zijn een zeer serieuze groep mensen, overtuigd van hun wereldbeeld en oprecht in hun evangeliseren. Ze zijn niet gek of stom. Ze geloven vurig in hun religie en de normen die ze de gemeenschap willen opleggen. Het is nodig fundamentalisme, als systeem van opinie en politiek  te begrijpen. Dit boek poogt iets van de belangrijkste psychologische en sociale dynamiek te verklaren die haar aanhangers motiveert.

   Ik besloot me op het christelijke fundamentalisme te concentreren omdat dit niet alleen mijn eigen persoonlijke ervaring was geweest, maar ook mijn klinische werk en onderzoeksterrein later. De meeste van de centrale kwesties van psychologische schade zijn echter ook van toepassing op andere dogmatische religies, vooral voor op de Bijbel gebaseerde kerken. Veel groepen met secte-achtige eigenschappen delen ook de gevaren hier beschreven. In het werken met cliënten in therapie, heb ik dit materiaal relevant gevonden voor voormalige katholieken, Jehova’s Getuigen, Mormonen, Christian Scientists, Zevende Dag Adventisten, Scientologen en anderen.

   Behalve voor de belangrijkste fundamentalistische denominaties, kunnen bepaalde kwesties hier ook toepasselijk zijn op meer gematigde en liberale kerken. Alles hangt af van de specifieke leer en benadering en kan variëren met tijd, personaliteit en situatie. U zult zelf moeten inschatten welk deel van dit boek van toepassing is op uw ervaring. Sommigen hebben ook ontdekt dat bepaalde kwesties van groepsdruk en mentale beïnvloeding van toepassing kunnen zijn op niet-religieuze en politieke groeperingen, en daarmee licht werpen op problemen binnen die organisaties.

   Ik hoor hier ook te zeggen dat dit boek niet bedoeld is voor diegenen die zich comfortabel en tevreden voelen in hun religie, noch voor degenen die geruststelling en bevestiging zoeken voor geloven of praktijken waaraan ze beginnen te twijfelen. Het biedt geen nieuwe manier van Bijbel lezen of het christendom interpreteren. Het is eerder een boek om degenen te helpen die de kudde willen verlaten, of die meer over dit proces willen weten. Daarom bevat dit boek geen theologische argumenten, hoewel de Appendix refereert aan artikelen die kritiek inhouden op het fundamentalisme.  


HET SCHRIJVEN VAN DIT BOEK

   Voor vele jaren stond mijn geloof centraal in mijn leven. In reactie op de uitdaging “Maar werd je ooit echt wedergeboren?” bestaat er geen twijfel in mijn geest dat mijn christelijke ervaring echt was. Het profijt was echt, vooral als adolescent. Later werd de last te groot. De kudde verlaten was toen een lang en smartelijk proces, dat me tot in mijn diepste innerlijk raakte. De veranderingen die ik onderging veroorzaakten verwarring, vrees, boosheid en verdriet. Ik moest uitvinden wie ik was en de realiteit herdefiniëren. Voorheen had mijn religie dit alles voor me gedaan. God “verliezen” was als het verliezen van ouders. Familie en vrienden waren daarna nooit meer dezelfden, en er was geen gemeenschap meer die mij verwelkomde. De omvang van de reconstructie besefte ik me pas tien jaar later. Ieder aspect van mijn leven moest opnieuw onderzocht worden, geheeld en opnieuw vormgegeven. Me voelend als een klein kind, moest ik op een heel andere manier opnieuw geboren worden, en leren me als een volwassene in de maatschappij te gedragen. Ik denk dat het veel gemakkelijker zou zijn geweest als ik toen had geweten wat ik nu weet.

   Het schrijven van dit boek begon verscheidene jaren geleden in een poging mijn eigen ontwikkeling te begrijpen. Toen ik er aan begon had ik nog geen idee dat anderen zich hierin zouden herkennen, of dat ik er ooit een boek over zou schrijven. Op een dag achter mijn typemachine zittend, begon ik de manier te beschrijven waarop ik dacht dat fundamentalisme mijn leven had beïnvloed. Dat werden twaalf pagina’s. Toen ik dat met anderen deelde, was ik verrast hoe veel van deze kwesties weerklank bij hen vonden, ook in een variëteit van andere geloofssystemen.

   Later, toen ik met cliënten werkte in mijn privé praktijk, begon ik meer en meer te luisteren naar wat mensen te zeggen hadden over religie en spiritualiteit in hun levens. Bepaalde thema’s kwamen steeds weer terug: Mensen uit een grote verscheidenheid van religieuze groeperingen worstelden met hun eigenwaarde, en moesten de vaardigheid herwinnen om voor zichzelf te denken, hun eigen gevoelens te begrijpen en te accepteren, en meer verantwoording te nemen voor hun eigen levens. Terwijl ik met deze cliënten werkte, ontdekte ik ook dat het aanwennen om van het innerlijke kind te houden een onmiddellijke en krachtige route naar geestelijke gezondheid bood. Mijn praktijk groeide en werd boeiend, vooral toen  andere mensen met religieuze kwesties naar mij werden doorverwezen. Vooral groepstherapie bleek uiterst productief; de deelnemers deelden hun verhalen met elkaar, en steunden elkaars herstel.

   Uiteindelijk schreef ik een wetenschappelijk artikel dat ik presenteerde op een jaarlijkse conferentie van de American Psychological Association. De bijeenkomst werd goed bezocht, en veel aanwezigen merkten op dat dit “uiteen gespatte geloof syndroom” weinig aandacht had gekregen in de psychologie. Ik herinner me mijn verrassing toen ik in de hotellift stond met mijn artikel in de handen en een vreemdeling de titel zag en me zijn kaartje gaf, met het verzoek om een copie. Dit soort snelle reacties gebeurden keer op keer, daarmee mijn voornemen steunend om hiermee door te gaan.

   Mettertijd besloot ik verder te onderzoeken en begon mensen te interviewen uit een variëteit van religieuze achtergronden. Er valt genoeg te zeggen over starre religie om verscheidene boeken te vullen, dus besloot ik me te concentreren op fundamentalisme, en de lezer te vertrouwen zelf de toepasselijke connecties te vinden.


ACHTERGRONDEN EN DEFINITIES

   Hoewel dit boek gaat over begrip en een leven opnieuw opbouwen, en niet over het opsporen van emotionele aandoeningen, denk ik dat instituten een geheel eigen leven kunnen gaan leiden waarbij individuen gebruikt en gewond worden. Er is veel dat gevaarlijk is aan systemen welke de geest besturen, en die datgene ontnemen dat het meest dierbaar is aan de mens. Dit boek is niet anti-God, anti-kerk of anti-spiritueel, maar het is anti-dogma. Het gaat over problemen met starre religies – over die welke hun leerstellingen belangrijker achten dan mensen, zelfs tot aan zoverre dat gelovigen reëel kwaad kan worden toegebracht.

   Een dogmatische religie is een religie die geen rekening houdt met de gedachten en gevoelens van het individu.  Het is er ook één die statisch is, zonder ruimte voor ontwikkeling. Twijfels worden als zonden beschouwd, en tegensprekende informatie wordt gecensureerd. Het goddelijke en heilige wordt gezien als van buitenaf verkregen, en iemands innerlijke bronnen van wijsheid, sterkte en liefde worden niet erkend. Een starre religie kweekt afhankelijkheid van de externe autoriteit van “God” (zoals gedefinieerd door de religie), de Heilige Schrift en de kerkleiders als gidsen in waarheid. Uiteindelijk erodeert een starre religie de natuurlijke voldoening en vertrouwen waar ieder kind het leven mee begint en dat ieder gezond wezen nodig heeft.

   In contrast hiermee toont een meer gematigde religieuze groepering vaak respect voor individuele verschillen over doctrine, religieuze praktijk en levensstijl. Er bestaat tolerantie voor, en vaak interesse in, iets van andere geloven op te steken. In een gezonde religieuze gemeenschap hebben mensen hun eigenwaarde en steunen ze elkaars volledige ontwikkeling. Een groep kan samenhang vertonen terwijl ze open staat voor de wijdere wereld.

   Christelijk fundamentalisme is een algemeen dekkende term die een verscheidenheid aan conservatieve sekten omvat (evangelicalen, charismatici, Pinkstergemeentes, etc.) die allen de Bijbel als letterlijke waarheid nemen, en van volgelingen verwachten Jezus als hun persoonlijke redder te aanvaarden. Een centraal doctrine is dat van de erfzonde, dat van invloed is op de rest van het geloofssysteem. God en Satan, samen met engelen en demonen worden gezien als in voortdurende onderlinge strijd zijnde om de menselijke zielen. De wederkomst van Christus wordt als op handen zijnd beschouwd, resulterend in het laatste oordeel over de hele mensheid, waarbij individuen naar hel of hemel worden gestuurd.

   Historisch gezien was fundamentalisme een reactie op modernistische tendensen in theologie en samenleving. De wervende oproep was voor een terugkeer tot de veronderstelde “tijdloze waarden van voorheen”, door God in de Bijbel geopenbaard voor alle tijden. Er bestond een doordringende vrees dat de modernisten en liberalen de christelijke boodschap aan het afzwakken waren om die relevant voor deze tijden te maken, en daarmee de integriteit van het geloof vernietigde. Om te verduidelijken wat zij verstonden onder de absolute waarden van het ware christendom, maakten de leiders van deze beweging een lijst van “fundamenten” in een serie boekjes, in de Verenigde Staten gepubliceerd tussen 1910 en 1915. De term fundamentalisten is afgeleid van deze geschriften over traditionele doctrinen: de inspiratie en autoriteit van de Heilige Schrift, de goddelijkheid van Jezus Christus, de maagdelijke geboorte, alsmede andere geloven die fundamentalisten dierbaar achtten. Voorbij deze kerngeloven variëren fundamentalistische kerken in theologie en mate van starheid. In het algemeen is de houding anti-humanistisch; de impulsen en verrichtingen van nietige mensen worden als gevaarlijk anti-God gezien, waardoor het lijkt alsof de Heilige Schrift de aanbeden godheid is.

   De denkrichting van het fundamentalisme maakt evenveel deel uit van haar definitie als van haar theologie. Een van de hoofdkenmerken is een houding van militant verzet tegen seculiere cultuur, liberale theologie, kritiek en wetenschappelijk inzichten die de Bijbel in het ongelijk stellen. Dientengevolge neigen fundamentalisten er toe onderling nauw verbonden groepen te vormen, met een distinctieve separatistische subcultuur en een strenge morele code (Marsden 1987). Protestanten en conservatieven neigen ertoe dezelfde kerndoctrinen aan te hangen als fundamentalisten, maar houden niet altijd vast aan de woord-voor-woord onfeilbaarheid van de Bijbel. Zij prefereren het idee dat de Bijbel  onfeilbaar is waar die de essentie van haar spirituele leer weergeeft. Deze groeperingen kunnen een minder separatistische en intolerante houding tegenover de rest van de wereld vertonen, terwijl zij de nadruk op evangelisatie leggen. Aanhangers van de Pinkstergemeentes en charismatici onderschrijven het basis idee van de “wedergeboorte” uit de theologie van fundamentalisten, met daarnaast het geloof in, en het praktiseren van, “spirituele gaven”  zoals het spreken in tongen, profetie en genezing.

   In dit boek gebruik ik verschillende termen onderling uitwisselbaar – fundamentalist, wedergeboren, conservatief, protestant, christelijk – om over dezelfde kern doctrinaire geloofssystemen te spreken. Ik erken dat de term christelijk veel meer betekent voor veel meer mensen, en ik wil daarmee niet suggereren dat er geen andere soorten christenen bestaan. Gelijkerwijs, hoewel mijn verwijzingen naar het christendom in het algemeen gericht zijn op het fundamentalisme, erken ik ook dat er andere, meer gematigde en liberale takken van christendom bestaan.


HET GROTERE BEELD

   Hoewel dit boek zich niet richt op politieke kwesties met betrekking tot religie, of de problemen met religieus fanatisme, is een kort terzijde toepasselijk. Over de jaren heen en nog tot op de dag van vandaag voortdurend, hebben de verscheidene starre religies in de wereld veel leed en conflicten onder de mensheid veroorzaakt. De hele aard van dogma is om mensen af te scheiden, daar dit soort systemen claimen dat alleen zij de exclusieve waarheid bezitten. Daarom, onverschillig hoe altruïstisch het zich ook doet voorkomen, leidt een starre religie tot veroordeling omdat er altijd “anderen” zijn die iets anders geloven. Veroordeling leidt tot discriminatie, en helaas vaak genoeg tot vervolging. Dogma kan ons nooit tot wederzijds begrip brengen in onze verdeelde samenleving.

   De consequenties van religieus fanatisme zijn onvermijdelijk ernstig en verontrustend. Er zijn gevallen van slachtofferschap bekend, bijvoorbeeld wanneer gelovigen bezwendeld worden door televangelisten, wanneer sektes isoleren en brainwashing toepassen, wanneer mensen onder seksueel misbruik lijden of onder fysieke bestraffing in de naam van een God en een geloof. Religieus fanatisme tot in het extreme doorgevoerd heeft tot zulke verschrikkingen geleid als de massamoorden/zelfmoorden van honderden leden van de People’s Temple in Guyana, en meer recent het inferno dat de "Branch Davidians" verzwolg in Waco, Texas. Sommigen zullen deze gevallen afdoen als bizar en afwijkend. Toch zijn dit door-ontwikkelingen van het op vrees gebaseerde apocalyptische denken waarmee de ideologie van veel starre religies doordrenkt is. Christelijk fundamentalisme kan goedaardig lijken, toch liggen onverdraagzaamheid en indoctrinatie altijd onder de onmiddellijke oppervlakte op de loer. 

   Meer in het algemeen, onze samenleving lijdt onder de houding en aannames die gedeeltelijk uit haar starre religieuze wortels voortkwamen. Dualistisch denken over goed en verkeerd schijnt in veel van onze instellingen te domineren. We nemen aan dat persoonlijke waarde verdiend moet worden, en wedijveren met felheid. We pogen de aarde te beheersen en voor onze eigen doelen te exploiteren. Doorlopend rationaliseren we het gebruik van geweld, zowel in het gezin als internationaal, hoewel bestraffing en wraak zulke negatieve consequenties hebben. We zoeken buiten onszelf naar bevrediging, en verwijten en haten anderen als dit niet lukt. Deze gedragspatronen hebben veel wortels in de traditionele christelijke theologie en praktijk.

   Omdat de politieke en sociologische consequenties elders zijn onderzocht, richt dit boek zich op de meer persoonlijke effecten van vertakkingen van fundamentalisme en andere starre religies. Het is duidelijk dat niet iedere gelovige een extremist is en dat niet iedere kerk onderdrukt. Ik geloof echter dat er miljoenen voormalige fundamentalisten zijn die weinig erkenning krijgen in de worsteling om hun mentale gezondheid te herwinnen. De meesten van hen zijn reguliere mensen uit alle milieus, zonder sensationele verhalen om te vertellen. Zij zijn intelligente en oprechte mensen die eens hun religie vertrouwden, maar nu hulp behoeven om zich vrij te maken.


OVER DIT BOEK

   Een persoonlijk religieus geloof bevredigt essentiële menselijke behoeften – behoeftes aan geborgenheid, aan betekenis, aan gemeenschap. Uiteindelijk echter, resulteert de exclusiviteit en het autoritarisme van religie in het separeren – van het zelf, van anderen, van de wereld. Dit betekent niet alleen een tragedie voor degenen in zo’n gemeenschap, het is ook de belangrijkste schade voor degenen die proberen ervan te herstellen na het verlaten. Door zich geheel te richten op de deugden van God, van een andere wereld, en van de toekomst, veroorzaken fundamentalisme en soortgelijke systemen afscheiding en afstand van wat we als mensen weten.

   De oefeningen in dit boek zijn ontworpen om de overlevenden van religieus misbruik te helpen weer aansluiting te vinden met zichzelf als menselijke wezens, met andere mensen en met de huidige tijd en plaats, en te leren genieten van de ervaring van deze wereld. Voor sommigen kan deze genezing ook een nieuwe verbinding met God of spiritualiteit betekenen, op een nieuwe en gezonde manier. Het is van belang hier op te merken dat ik me vanaf dit punt rechtstreeks tot de overlevende zal richten, en de tweede persoonsvorm ‘u’ zal gebruiken om het persoonlijk gevoel van de boodschap van herstel te versterken.


EEN TWEELEDIG PROCES

   Dit boek begint met een eerlijke kijk op de schade die u mogelijk hebt opgelopen door religieuze betrokkenheid, en de oorzaak van deze kwesties. Deze dynamiek wordt onderzocht met het besef dat iemands problemen in het leven zich op complexe wijze kunnen ontwikkelen. Religieuze indoctrinatie veroorzaakt psychologische schade niet geheel op zichzelf; er zijn een veelvoud aan invloeden werkzaam, zoals individueel temperament, verstoorde familie-relaties, sociale druk, externe gebeurtenissen en andere prikkels. Het gaat er hier om, naar religie te kijken als mogelijke bron van de problemen.

   Dit boek gaat niet over schuld. Er bestaat maar een dunne scheidingslijn tussen het verleden onderzoeken met als doel het te begrijpen, en het verleden als excuus te gebruiken voor het voortzetten van onverantwoordelijk gedrag. Als psycholoog ben ik me bewust van het laatste, zowel bij cliënten als bij andere therapeuten. Soms glijden we per ongeluk af naar het vermijden van verantwoordelijkheid, als we gecharmeerd raken van de oorsprong van onze problemen en onze creatieve kracht om daarin nu verandering aan te brengen vergeten.

   Inzicht in hoe we konden worden zoals we nu zijn, kan ons echter helpen meer te begrijpen van wat er nu aan de hand is. En met meer kennis komt meer vaardigheid om te kiezen. Mijn antwoord op de kwestie van toegeeflijkheid en zelfmedelijden is dit: Ongeschonden, gezond en verantwoordelijk worden komt in twee delen, “Wat gebeurde?” en “Wat gaan we daar aan doen?” Het eerste deel moet onderzocht worden. Anders, hoe gemotiveerd u ook bent om gezond in uw huidige leven te staan, zult u in het duister tasten. Als u die lagen van ervaring in uw leven nog niet onderzocht hebt die bijdragen aan wie u nu bent, met uw hele wonderbaarlijk complexe en krachtige onderbewustzijn, heeft u nog niet alle stukken. Terug zien naar uw kindertijd, gezin, religieuze opvoeding, en andere ervaringen geeft u essentieel inzicht – niet ammunitie.

   En zelfs als u het bij alleen dat inzicht laat, kunt u verrijkt worden met meer compassie en begrip voor uzelf, en ook voor anderen. Maar dat inzicht alleen zal u niet in staat stellen tot verandering. Dus is het cruciaal nog een stap verder te gaan – om verantwoordelijkheid voor uzelf in het heden te aanvaarden. De diepere waarheid is dat we inderdaad allen dagelijks de omstandigheden voor ons bestaan scheppen, en we kunnen leren dat met een veel groter bewustzijn te doen. Dat wil zeggen, onze waarnemingen en verwachtingen kleuren dat wat we voor de werkelijkheid houden, we handelen overeenkomstig, en krijgen de resultaten die daar het gevolg van zijn. U kunt dat in de oude “standaard” modus laten gebeuren met als resultaat meer van hetzelfde in uw leven, of u kunt beslissen actief een andere realiteit te zien en te creëren.

   Door de metafoor van het innerlijke kind te gebruiken voor dit tweedelige proces, wil ik u voorbij het bewustzijn van het kind voeren. Sommige benaderingen laten u achter als een klein kind in de wereld – met gevoelens ja, maar niettemin heel kwetsbaar. Mijn standpunt is dat u ook moet leren een volwassene te zijn, uw innerlijke kind te “adopteren”, en actief het soort leven te creëren dat u wilt hebben. Met een hernieuwd gevoel van hoop en kracht wordt het mogelijk om de zalf van vergiffenis toe te passen op alle dingen uit het verleden, en ervan bewust te zijn dat andere mensen ook goede bedoelingen hebben.


OVERZICHT

   Deel 1 van dit boek, “Alles uitzoeken”, gaat over het begrijpen van kwesties van religieuze indoctrinatie. De hoofdstukken in dit deel omvatten overzichten en schrijfoefeningen om u te helpen uw eigen ervaringen in te schatten. Hoofdstuk 1 geeft een overzicht van de gebieden waarop u geraakt werd en de typerende fasen die men doorloopt in het herstel. Hoofdstuk 2 biedt u mijn verhaal, geboden als een uitgebreid voorbeeld van de reis die één persoon maakte die over deze kwesties heeft nagedacht. Hoofdstukken 3 en 4 wijzen op de aantrekkingskracht van religie, en hoe deze attracties gemanipuleerd worden om gehoorzamen aan dogma’s te verzekeren. Het lezen van deze twee hoofdstukken zal belangrijk zijn voor uw begrip van diverse factoren in religieuze betrokkenheid. Hoofdstuk 5 bespreekt de belangrijkste redenen waarom mensen het fundamentalisme verlaten en hoe het verlatingsproces kan verlopen, en somt daarna de vele mogelijke krachten op die ook uit het christendom geput kunnen worden. Hoofdstuk 6 onderzoekt de kenmerken van een fundamentalistisch gezin en hoe die u kunnen hebben beïnvloed. Als u zich op volwassen leeftijd bekeerde, kunt u mogelijk dit hoofdstuk overslaan. Het bevat echter materiaal over hoe een gezonde familie functioneert dat u misschien nuttig vindt. 

   Deel 2 behandelt het genezingsproces. De hoofdstukken hierin en in de volgende secties bevatten talloze oefeningen die erop gericht zijn u te helpen beginnen te veranderen op de manier die u wilt. Om het meeste profijt van dit boek te krijgen is het heel belangrijk deze oefeningen ook werkelijk uit te voeren – ze niet alleen te lezen. Hoofdstukken 7 tot en met 9 bieden een benadering tot genezing die de concepten inhouden van het “innerlijke kind”, een zorgzame “volwassene”, en de negatieve innerlijke stem die uw geluk ondermijnt, hier genoemd uw “ideeën monster”. Hoofdstukken 10 en 11 behandelen de noodzaak om uw gevoelens te herwinnen, en de fasen van angst, boosheid en verdriet door te werken. Er worden ook richtlijnen gegeven voor zelfzorg in geval van nood. Al deze hoofdstukken zijn in het algemeen toepasselijk voor iemand in herstel van religie.

   Deel 3, over groei, gaat over gebieden van verdere ontwikkeling. U kunt deze in volgorde lezen, of de hoofdstukken uitkiezen die u het meest interesseren. Een goede benadering is te concentreren op die gebieden waar u het meest moeite mee heeft.


PRAKTIJK GEVALLEN EN OEFENINGEN

   De voorbeelden en praktijkgevallen die in dit boek worden gegeven zijn samenvoegsels van cliënten en andere mensen die ik geïnterviewd heb voor dit boek. Details en kenmerken van ieder geval, zoals geografische locatie, beroep en namen zijn veranderd om anonimiteit te waarborgen. Dit zijn typerende gevallen van voormalige fundamentalisten en anderen die herstellen van een star systeem. Waar personen geciteerd worden, zijn hun werkelijke woorden weergegeven, hoewel ze soms iets aangepast zijn ten bate van ruimte, helderheid en anonimiteit.

   De geïnterviewden en cliënten kwamen uit veel verschillende kerken, die ik niet heb willen identificeren omdat dit boek niet gaat over het aanwijzen van bepaalde daders. Wat van belang is dat u meer begint te begrijpen van de principes die betrokken zijn bij religieuze schade.

   Door het hele boek heen heb ik geprobeerd voorbeelden te geven die een verscheidenheid van levenservaringen en herstellen van religie weergeven, zodat u het hele gebied van uitdagingen kunt overzien. Dit boek is echter niet een uitputtende opsomming van alle problemen die zich kunnen voordoen of alle processen noodzakelijk voor herstel. Net zoals de verhalen, zijn de aanbevolen oefeningen voorbeelden van stappen die u kunt nemen om te helen en groeien. Belangrijke gebieden van ontwikkeling worden behandeld, maar één boek kan niet een volledige beschrijving van gezond functioneren omvatten. Ik moedig u aan dit te vervolgen en verdere hulp te krijgen voor bepaalde vaardigheden in uw leven.


EEN SLOT OPMERKING

   Een zelfhulpboek is niet bedoeld om ultieme antwoorden te geven of de plaats in te nemen van individuele inspanning en verantwoordelijkheid. Sommige van de ideeën en oefeningen in dit boek zullen nuttig zijn, andere niet. Mijn verwachting is dat u door het materiaal zult sorteren, gebruiken wat van toepassing is op uw situatie, en de rest laat gaan.

   Dit boek neemt niet de plaats in van professionele psychotherapie. Sommige van de hier besproken symptomen en kwesties zijn ernstig en zelfs potentieel levensbedreigend. Daarom is het heel belangrijk voor u om hulp te zoeken als u die nodig hebt. U hoeft niet geheel op uzelf te worstelen. Misschien wilt u met een therapeut van uw keus werken, in combinatie met het lezen van dit boek. Een therapie- of steungroep kan ook heel effectief blijken.

    Verwarrende tijden zijn altijd meer dragelijk en productief als u dingen bij hun naam kunt noemen, en ik heb geprobeerd hier etiketten en richtingwijzers voor te bieden. Veranderingen in het leven in het algemeen, zijn altijd moeilijk door het verliezen van het bekende dat ontstaat uit het loslaten van vertrouwde plaatsen, rollen en relaties. Dit geldt voor geografische verhuizingen, carrière wisselingen, echtscheidingen en andere grote overgangen. Het veranderen van uw religieuze standpunten is net zo veelbetekenend, zo niet zelfs meer, omdat uw hele leven daarmee aangetast word. Voor een tijd lang kunt u zich voelen als een trapeze-artiest die los in de lucht hangt. Emoties kunnen intens en langdurig zijn, dus wil ik u nu geruststellen en feliciteren. Als u durft te leven, zult u uw weg vinden.

_____


Bron: http://www.marlenewinell.net/node/16


twitter-icon-64


OVERIGE ARTIKELEN/SITE MAP


Alle vertalingen van artikelen © Peter van Montfoort