visitors on myspace
TOESPRAAK BIJ PRIJSUITREIKING AAN CHRISTOPHER HITCHENS - 2011 | POSITIEF ATHEÏSME <>

TOESPRAAK BIJ PRIJSUITREIKING AAN CHRISTOPHER HITCHENS - 2011

image7313

RICHARD DAWKINS







VOORWOORD  

   Op zaterdag, 8 oktober 2011 werd in Houston, Texas, op de jaarlijkse conventie van de ‘Atheïst Alliance of America’ de door de ‘Freedom From Religion Foundation’ ingestelde ‘Richard Dawkins Freethinker of the Year Award’ door Richard Dawkins zelf uitgereikt aan de bekende auteur Christopher Hitchens.

Red. Zoals bekend mag worden verondersteld, leed "Hitch" - auteur van o.a. 'God is niet groot. Hoe religie alles vergiftigt' - aan een terminale vorm van slokdarm kanker, en is hij in december 2012 hieraan overleden. 


111025ReprocessRD&CH G0G8374-3

   Vandaag heb ik het genoegen een man te eren wiens naam in de geschiedenis van onze beweging verenigd zal worden met die van Bertrand Russell, Robert Ingersoll, Thomas Paine, David Hume.

   Hij is een schrijver en redenaar met een ongeëvenaarde stijl, en een woordenschat en bereik aan literaire en historische toespelingen beheersend veel groter dan ieder ander die ik ken. En ik woon in Oxford, zijn alma mater en het mijne.

   Hij is een lezer, wiens omvang van lezen is tegelijkertijd zo diep en zo veelomvattend dat het dat nogal stoffige woord ‘geleerd’ verdient – ware het niet dat Christopher de minst stoffige persoon is die je ooit zult tegenkomen.

   Hij is een debater, die zijn ongelukkige slachtoffer alle hoeken van de kamer laat zien, maar hij doet dat met een gratie die zijn tegenstander ontwapent terwijl hij die tegelijkertijd ontkracht. Hij is nadrukkelijk niet van de (maar al te veel voorkomende) richting die denken dat de winnaar van een debat degene is die het hardste schreeuwt. Zijn tegenstanders mogen schreeuwen en krijsen. En dat doen ze. Maar Hitch hoeft niet te schreeuwen. Zijn woorden, zijn veelzijdige voorraad van feiten en toespelingen, zijn totale overheersing op het terrein van dialoog, de bliksemschichten van zijn scherpzinnigheid .... Ik heb geprobeerd het op te sommen in mijn bespreking van “God is not great’ in de Londen ‘Times’:


   "Er is veel gefladder in de duiventillen van de misleiden, en Christopher Hitchens is een van de verantwoordelijken. Filosoof A.C. Grayling is er nog een. Recentelijk deelde ik een platform met beiden. We zouden debatteren met een trio, zoals zou blijken, nogal halfhartige religieuze apologeten (“Natuurlijk geloof ik niet in een God met een lange witte baard, maar ....”). Ik had Hitchens nog nooit ontmoet, maar kreeg een indruk van wat ik kon verwachten toen Grayling me mailde om de tactiek te bespreken. Na een aantal zinnen voor hem en mij voorgesteld te hebben, besloot hij met “.... en Hitch zal in zijn karakteristieke stijl een spervuur van AK47 munitie over de vijand afvuren”.


   Graylings innemende karikatuur mist Hitchens vaardigheid om zijn strijdlustigheid te temperen met ouderwetse hoffelijkheid. En “spervuur” suggereert in het wildeweg vuren, hetgeen de dodelijke accuratesse van zijn scherpschutters precisie onderschat. Als je een religieuze apologeet bent die uitgenodigd wordt om met Christopher Hitchens te debatteren, sla het af. Zijn geestige repliek, zijn parate voorraad historische citaten, zijn goed geïnformeerde welsprekendheid, zijn moeiteloze vloed van goed geformuleerde en prachtig gesproken woorden, zouden uw argumenten bedreigen zelfs als u goede zou kunnen inzetten. Een hele serie eerwaardigen en “theologen” ontdekten dit tot hun spijt tijdens Hitchens boek promotietournee door de Verenigde Staten.

   Met zijn karakteristieke vermetelheid, ondernam hij zijn rondreis door de ‘Bible Belt” staten – het kruiperige brein van zuidelijk en midden-Amerika, in plaats van de gemakkelijkere oogst van de hersenschors van het land in het noorden en langs de  kusten. De ontvangen bijval was des te meer bevredigend. Er is iets gaande in dat grote land.

111009RDAward-8533

   Christopher Hitchens staat bekend als een man van links. Maar hij is een te complexe denker om in een enkele links-rechts dimensie te worden ondergebracht. Tussen twee haakjes, lang heb ik me er al over verbaasd dat het hele idee van een links-rechts politiek spectrum sowieso werkt. Psychologen hebben veel mathematische dimensies nodig om de menselijke persoonlijkheid te lokaliseren, en waarom zou de politieke opinie daarvan verschillen? Bij de meeste mensen is het verbazend hoeveel van de onenigheid verklaard kan worden door de enkele dimensie die we links-rechts noemen. Als je iemands mening kent over bijvoorbeeld de doodstraf, kun je meestal hun meningen over belastingen of de volksgezondheid wel raden.

   Maar Christopher Hitchens is uniek. Hij is niet klassificeerbaar. Hij zou als een dwarsligger bestempeld kunnen worden ware het niet dat hij specifiek en terecht die beschrijving verwerpt. Hij is uniek geplaatst in zijn eigen multi-dimensionale ruimte. Je weet niet wat hij ergens over gaat zeggen totdat je hem het hoort zeggen, en als hij dat doet doet hij het zo goed, en ondersteunt dat zo gedegen, dat als je daarover met hem van mening wilt verschillen, je goed moet oppassen.

   Hij staat wereldwijd bekend als een van de vooraanstaande publieke intellectuelen waar dan ook. Hij heeft veel boeken geschreven en talloze artikelen. Hij is een onversaagde reiziger en een moedig oorlogscorrespondent.

   Maar vanzelfsprekend neemt hij een speciale plaats in onze hoofden en harten in als de vooraanstaande intellectueel en geleerde van onze atheïstische/seculiere beweging. Een formidabele tegenstander voor de pretentieuzen, de warhoofdigen of de intellectueel oneerlijken, hij is een zachtaardig aanmoedigende vriend voor de jeugd, voor de timiden, voor degenen die aarzelend hun weg zoeken in het leven van de vrijdenker en niet weten waar dat hen zal voeren. 

   We koesteren zijn bon mots, en ik zal een paar van mijn favorieten citeren.

  Vanaf het doordringend logische ....

  “Dat wat zonder bewijs wordt aangevoerd, kan zonder bewijs worden ontkend.”

  Naar het snedig geestige:

  “Iedereen heeft een boek in zich, maar in de meeste gevallen is dat waar het hoort te blijven.”

  Naar het moedig onconventionele:

  “[Moeder Theresa] was niet een vriend van armen. Ze was een vriend van armoede. Ze zei dat lijden een gift van God was. Ze besteedde haar leven aan het tegenwerken van de enige bekende mogelijke remedie tegen armoede, hetgeen het mondig maken van vrouwen is, en ze te emanciperen van verplichte reproductie als van vee.” 

  Het volgende is superieur Hitch:

  “Ik veronderstel dat één reden waarom ik altijd een afkeer van religie heb gehad haar sluwe neiging is het idee te insinueren dat het universum is ontworpen met “jou” in gedachten, of erger nog, dat er een goddelijk plan bestaat waarin men past of men het weet of niet. Dit soort bescheidenheid is mij te arrogant.”

  En wat denkt u hiervan:

  “Georganiseerde religie is gewelddadig, irrationeel, onverdraagzaam, verwant aan racisme, stamgevoel, en dweperij bekleed met onnozelheid en vijandig aan de vrije gedachte, geringschattend over vrouwen en dwingend tegenover kinderen.”

  En deze:

  “Alles over het christendom wordt samengevat onder het pathetische beeld van ‘de kudde’.”

  Zijn respect voor vrouwen en hun rechten schijnt helder:

  “Wie zijn uw favoriete heldinnen in het werkelijke leven? De vrouwen van Afghanistan, Irak en Iran die hun leven en hun schoonheid riskeren om de immoraliteit van theocratie te tarten.”

   Hoewel geen wetenschapper en geen pretenties in die richting hebbend, begrijpt hij het belang van wetenschap in de vooruitgang van onze soort en de vernietiging van religie en bijgeloof:

  “Het dient duidelijk gezegd te worden. Religie stamt uit een periode van de menselijke prehistorie toen niemand – zelfs de machtige Democritus niet, die concludeerde dat alle materie van atomen was gemaakt – ook maar enig idee had van de werkelijkheid. Het stamt uit de huilende en angstige kindertijd van onze soort, en is een kinderachtige poging tegemoet te komen aan onze onvermijdelijke zucht naar kennis (en ook naar troost, geruststelling en andere infantiele behoeften). Nu weet zelfs de minst gestudeerde van mijn kinderen meer over de natuurlijke orde dan één van de grondleggers van religie ....”              

   Hij heeft ons geïnspireerd en geactiveerd en aangemoedigd. Hij heeft ons hem haast dagelijks doen toejuichen. Hij is zelfs bevallen van een nieuw woord – de ‘hitchslap’. [Red.: best vertaald als de ‘draai om de oren door Hitch’.] We bewonderen niet slechts zijn intellect, we bewonderen zijn vechtlust, zijn begeestering, zijn weigering om eerloze compromissen te dulden, zijn directheid, zijn ontembare geest, zijn meedogenloze oprechtheid.

   En in de manier waarop hij zijn ziekte onder ogen ziet, is hij de belichaming van één deel van de zaak tegen religie. Laat het maar aan de religieuzen over om te mauwen en te janken aan de voeten van een verbeelde godheid, in hun angst voor de dood; laat het aan hen over hun levens te besteden in ontkenning van de werkelijkheid. Hitch kijkt het recht in het gezicht: niet ontkennend, niet toegevend, maar het vierkant en oprecht in de ogen ziend en met een moed die ons allen inspireert. 

   Vóór zijn ziekte was het als een erudiete auteur en essayist, een sprankelende, fabelachtige spreker, dat deze moedige ruiter de aanval leidde tegen de dwaasheden en leugens van religie. Sinds zijn ziekte heeft hij nog een wapen toegevoegd aan zijn wapenrusting en de onze – misschien wel het meest formidabele en machtigste wapen van alles: zijn hele karakter is een opmerkelijk en onmiskenbaar symbool van de oprechtheid en waardigheid van atheïsme, en ook van de waarde en waardigheid van het menselijke wezen wanneer dat niet onteerd is door het infantiele gewauwel van religie.

   Iedere dag weer demonstreert hij de onwaarheid van die meest smerige van alle christelijke leugens: dat er geen atheïsten in schuttersputjes zijn. Hitch zit in een schuttersputje, en hij gaat daarmee om met een moed, een eerlijkheid en een waardigheid die ieder van ons zou moeten kunnen opbrengen, en er trots op zijn die op te brengen. 

   Mij werd gevraagd Christopher Hitchens vandaag te eren. Ik hoef nauwelijks te zeggen dat hij mij nog veel meer eert, door die prijs met mijn naam te accepteren. Dames en heren, kameraden, ik geef u Christopher Hitchens.

_____



twitter-icon-64


OVERIGE ARTIKELEN/SITE MAP

Alle vertalingen van artikelen © Peter van Montfoort