visitors on myspace
'GOD ALS MISVATTING' - EEN BOEKBESPREKING | POSITIEF ATHEÏSME <>

'GOD ALS MISVATTING' - EEN BOEKBESPREKING

Peter

PETER VAN MONTFOORT

image7313






Het is moeilijk niet in jubelende superlatieven uit te barsten na het lezen van "God als misvatting", de Nederlandse vertaling van "The God Delusion" van Richard Dawkins.

   Maar superlatieven wekken weerstand, en wantrouwen. Althans, bij de lezers van deze website en bij vele anderen. Die willen namelijk zelf oordelen, op basis van feiten en eigen inzicht, en niet simpel iets geloven omdat iemand anders dat zegt, of gezegd zou hebben. En trouwens, de naam en faam van de auteur maken het gebruik van superlatieven overbodig.

   Het kan niet ontkend worden dat de reden voor ons enthousiasme ook is gelegen in het feit dat de auteur met dit boek precies hetzelfde beoogt als wij ons met deze website tot doel hebben gesteld. Namelijk het benadrukken van de onhoudbaarheid van religieuze argumenten, en het ontkennen van het bestaan, of zelfs maar het nut en de noodzaak van zulk bestaan, van een denkbeeldig wezen (overigens met een hoogst onaangenaam karakter!) ergens in het heelal, dat al onze gedragingen voor zou schrijven. En met deze website te wijzen op de schade die religie de samenleving kan toebrengen.

   Maar, er is ook een groot verschil. Richard Dawkins doet dat beter, veel beter. En, hoewel door een wetenschapper van standing geschreven, blijft zijn tekst zeer toegankelijk en niet van humor ontbloot.

   Voor degenen die niet of nauwelijks bekend zijn met de persoon of het werk van Richard Dawkins, een zeer beknopte introductie. De auteur is een wereldwijd befaamde evolutiebioloog en etholoog, die al verscheidene succesvolle boeken op zijn naam heeft staan, en ook met verschillende prestigieuze literatuurprijzen onderscheiden is. Er is veel informatie over hem te vinden op het internet, zodat het overbodig is er hier verder op in te gaan. 



OVER HET BOEK

   Zelden hebben we zulke krachtige, zulke logische, zulke volledige en zulke pertinente argumenten voor de afwijzing van religie in al haar facetten in een en hetzelfde boek gevonden. Dit is een boek dat men slechts af en toe terzijde schuift om de kracht van de argumenten op zich in te laten werken, en zich er over te verwonderen waarom men het zelf niet veel eerder zo gezien heeft. Argumenten die stap voor stap door een analytische geest haarfijn uitgewerkt worden, en die de beweerde positieve invloed van het fenomeen religie op de samenleving op overtuigende wijze ontkrachten. De auteur doet dit vaak aan de hand van actuele voorbeelden van religieuze verdwazing zoals die zich vandaag vooral in de Verenigde Staten in overvloed voordoen. Maar het feit dat de aangehaalde voorbeelden in Amerika plaatsvinden, mag geen reden zijn om hier in Nederland tevreden achterover te leunen. Ook wij moeten waakzaam blijven.

    Wat bijvoorbeeld te denken van een christelijke minister van justitie, (Donner) die hardop filosofeert over de mogelijke invoering van de barbaarse islamitische wetgeving in ons land, als daar een democratische meerderheid voor te vinden zou zijn. Eerder had deze zelfde minister al eens een balletje opgegooid over de herinvoering van een in onbruik geraakt wetje tegen blasfemie. En een andere minister van christelijke huize (van Onderwijs en Wetenschappen nota bene!) wilde zelfs een discussie over het sinds Darwin achterhaalde idee van Intelligent Design in ons land aanzwengelen. En wat te denken van ouders in onze "Bible Belt", die op religieuze gronden de gezondheid van hun kinderen op het spel zetten door ze niet te laten vaccineren. Er zijn zelfs gevallen bekend van ouders die door de overheid tijdelijk uit de ouderlijke macht ontzet moesten worden, om zo het leven van hun kind operatief te kunnen redden. 

Zie de invasie van Irak, door de wedergeboren christen George W. Bush, die volgens eigen zeggen hierover zijn Hemelse Vader geraadpleegd heeft

   En bovendien, Amerika is (nog steeds) de enige supermacht op deze wereld, en bijna alle ontwikkelingen die in Amerika plaatsvinden, hebben later hun weerslag op de rest van de vrije wereld. Zie de invasie van Irak, door de wedergeboren christen George W. Bush, die volgens eigen zeggen hierover zijn Hemelse Vader geraadpleegd heeft. Dit moet een schrale troost zijn voor alle nabestaanden, gelovig of ongelovig, van de vele duizenden mannen, vrouwen en kinderen die als gevolg van die raadpleging aan beide zijden het leven lieten. Het is een wel erg schrijnend voorbeeld van het gevaar van religieuze invloed op onze samenleving. En het is helaas niet het enige.

   Richard Dawkins bespreekt andere recente voorbeelden (een uittreksel):

   'Er zijn dus mensen die door hun godsdienstige geloof uit de verstandige ethische consensus van mijn morele tijdgeest worden gerukt. Die mensen vertegenwoordigen wat ik de duistere zijde van het religieus absolutisme heb genoemd, en vaak worden ze als extremisten bestempeld. Maar ik wil in dit subhoofdstuk betogen dat zelfs onschuldige en gematigde religie een geloofsklimaat helpt scheppen waarin extremisme op een natuurlijke manier gedijt.

   In juli 2005 was Londen het slachtoffer van een meervoudige bomaanslag door zelfmoordterroristen: drie bommen in de metro en één in een bus. Het was niet zo erg als de aanslag op het World Trade Center in 2001, en zeker niet zo onverwacht. Toch schokten de bomaanslagen in Londen heel Groot-Brittannië. De kranten stonden vol getourmenteerde speculaties van wat de vier jongemannen had bezield om zichzelf en tegelijkertijd vele anderen op te blazen. De moordenaars waren Britse burgers, keurige, cricketminnende kerels, het soort jongemannen met wie je best zou willen optrekken.

   Waarom deden die cricketminnende jongemannen dit? In tegenstelling tot hun Palestijnse tegenhangers, of hun kamikaze collegae in Japan of hun evenknieën bij de Tamil Tijgers in Sri Lanka, koesterden deze menselijke bommen niet de verwachting dat hun getroffen gezinnen op handen gedragen zouden worden, dat men goed voor hun nabestaanden zou zorgen of dat ze konden rekenen op een royaal martelaarspensioen. Integendeel, sommige familieleden moesten zelfs onderduiken. Een van de mannen maakte zijn zwangere vrouw moedwillig tot weduwe en zijn peuter tot wees. Het optreden van deze vier jongemannen was een regelrechte ramp, niet alleen voor henzelf en hun slachtoffers, maar ook voor hun families en voor de hele moslimgemeenschap in Groot-Brittannië die het nu stevig te verduren heeft. Alleen godsdienstig geloof is krachtig genoeg om dat soort waanzin te doen postvatten bij voor het overige verstandige en fatsoenlijke mensen.

   Opnieuw is het Sam Harris die het scherpzinnig en onomwonden verwoordt, en daarbij het voorbeeld kiest van Al Qaeda-leider Osama bin Laden (die trouwens niets van doen had met de bomaanslagen in Londen). Waarom zou iemand het World Trade Center willen vernietigen en iedereen erin? Door Bin Laden kwaadaardig te noemen, omzeilen we de verantwoordelijkheid om een behoorlijk antwoord te geven op een zo belangrijke vraag.

   Ze geloven in de letterlijke waarheid van de koran. Waarom ruilden negentien goedopgeleide mannen uit behoorlijke milieus hun leven op deze aarde in voor het privilege om duizenden van onze buren te doden?

   Omdat ze geloofden zodoende rechtstreeks naar het paradijs te gaan.

   Het komt maar zelden voor dat het gedrag van mensen zo volledig en zo afdoend valt te verklaren. Waarom deinzen we er zo voor terug om die verklaring te aanvaarden?'

   De gerespecteerde journaliste Muriel Gray schrijft in een artikel in de Schotse Herald op 24 juli 2005 iets van gelijkaardige strekking, in dit geval over de aanslagen in Londen.

   'Iedereen wordt de schuld in de schoenen geschoven, van het vanzelfsprekende schurkenpaar George W. Bush en Tony Blair, tot de passiviteit van de moslim gemeenschappen. Maar het staat als een paal boven water dat er maar een echte schuldige is aan te wijzen; een schuldige die altijd de schuldige zal zijn. De oorzaak van alle ellende, rotzooi, gewelddadigheid, terreur en domheid in de wereld is natuurlijk religie zelf, en het mag dan bespottelijk lijken om een dergelijke waarheid als een koe expliciet te moeten vermelden, feit is dat de regering en de media er verrekt goed in slagen om te doen geloven dat het niet zo is.'


CONCLUSIE

   Dit is een extreem waardevol boek voor iedereen die streeft naar, of droomt van, een betere wereld. Helaas zal het de fundamentalistische, monotheïstische gelovige die het zelfstandig denken heeft afgezworen, niet meer kunnen overtuigen. Maar die kan door niets meer van buiten benaderd worden. Die wordt nooit meer door de rede bereikt. 

   Wel zal het ongetwijfeld veel rationeel denkende mensen overtuigen, die zich tot heden (nog) niet volledig bewust waren van alle negatieve effecten van religie op individu en samenleving. Het zal ze tot zorg manen en tot waakzaamheid opwekken.

   Koop daarom dit boek, lees het, en herlees het. Laat de gepresenteerde argumenten inzinken, en verwonder u over het feit dat u het zelf nog nooit zo duidelijk hebt ingezien. Laat het uw kinderen, uw vrienden, uw buren, uw leerlingen lezen. Want religie is een waanidee dat al meer dan twintig eeuwen heeft standgehouden, en aan velen macht en rijkdom ten koste van anderen heeft verschaft. Een dergelijk lucratief waanidee laat zich niet makkelijk verdringen. Teveel mensen hebben hier hun voordeel al mee gedaan, doen dat nog steeds, en zullen daar in de toekomst naar blijven streven.

  Maar Richard Dawkins verschaft met dit uitzonderlijke boek wel een zeer krachtig intellectueel argument voor de bestrijding van deze "God Delusion", dit waanbeeld God.

_____


twitter-icon-64


OVERIGE ARTIKELEN/SITE MAP


Alle vertalingen van artikelen © Peter van Montfoort