visitors on myspace
WAAROM IK EEN AGNOSTICUS BEN | POSITIEF ATHEÏSME <>

WAAROM IK EEN AGNOSTICUS BEN

image7313

CLARENCE DARROW 






Een agnosticus is een twijfelaar. Het woord wordt in het algemeen toegepast op diegenen die twijfelen aan de waarheid van de geloofsbelijdenis van de erkende religieuze stromingen. Iedereen is een agnosticus voor zover het de overtuiging betreft van geloven die men niet erkent. Katholieken staan agnostisch ten aanzien van de protestantse geloven, en protestanten zijn agnostisch ten opzichte van de het katholieke geloof. Iedereen die denkt is ergens agnostisch over, anders zou hij moeten geloven dat hij over alle kennis beschikt. En de juiste plaats voor zulke personen is in het gekkenhuis, of het tehuis voor zwakzinnigen. In het populaire spraakgebruik in de westerse wereld, is een agnosticus een persoon die twijfelt aan, of niet gelooft in de belangrijkste leerstellingen van het christelijk geloof.

   Ik zou zeggen dat geloof in tenminste drie leerstellingen noodzakelijk is voor de religie van een christen: een geloof in God, een geloof in onsterfelijkheid, en geloof in een bovennatuurlijk boek. Verscheidene christelijke sekten vereisen veel meer, maar het is nauwelijks aan te nemen dat iemand een christen kan zijn, in de normale betekenis van het woord, met minder. Toch bestaan er sommige mensen die beweren christenen te zijn, die de letterlijke interpretatie van de hele bijbel niet accepteren, en die aan sommige delen van het boek meer geloof hechten dan aan andere.

   Ik ben agnostisch inzake de kwestie van God. Ik denk dat het voor de menselijke geest onmogelijk is te geloven in een object of ding tenzij men een mentaal beeld kan vormen van een dergelijk object of ding. Sinds de mens ophield met het openlijk vereren van een antropomorfe God, en in een vage en niet intelligente zin begon te spreken over een macht in het universum groter dan de mens, die verantwoordelijk is voor het menselijk bestaan en het universum, kan niet meer gezegd worden dat hij in God gelooft. Men kan niet geloven in een macht die uitgezonderd is als een macht die materie doordringt, en die niet op zichzelf bestaat. Om in een ding te kunnen geloven, moet een beeld van dat ding een impressie in de geest hebben gevormd. Als men gevraagd zou worden of men in het bestaan van een dier als een kameel gelooft, dan verrijst ogenblikkelijk een beeld van een kameel in de geest. Dit beeld vindt zijn oorsprong in ervaring met, of kennis van een dergelijk dier die op een of andere manier verworven is. Een dergelijk beeld komt niet, en kan niet komen van het idee van een God die beschreven wordt als een macht.

   De mens heeft altijd gespeculeerd over de oorsprong van het universum, inclusief dat van hemzelf. Ik denk, met Herbert Spencer, dat als het universum een oorsprong had, de mens die nooit zal kennen. De christenen zeggen dat het universum zichzelf niet kan hebben gemaakt; dat een hogere macht zijn bestaan moet hebben veroorzaakt. Christenen zijn jarenlang bezeten geweest van het argument van Paley, dat een persoon die in de wildernis een horloge zou vinden en zijn spiraalveer, zijn wijzers en zijn kast zou onderzoeken, hij er op sprong van overtuigd zou raken dat een intelligent wezen, in staat tot ontwerpen, dat horloge gemaakt zou hebben. Ongetwijfeld is dat waar. Geen beschaafd mens zou in twijfel trekken dat iemand dat horloge gemaakt had. De reden waarom hij daar niet aan zou twijfelen is dat hij vertrouwd is met horloges en andere apparaten die door mensen gemaakt zijn. De primitieve mens heeft nooit een horloge gekend, en zou geen idee over het onderwerp hebben gehad. Er bestaan genoeg kristallen en gesteenten van natuurlijke formatie die net zo ingewikkeld zijn als een horloge, maar zelfs voor intelligente mensen bevatten die geen aanwijzing dat een intelligente macht ze gemaakt moet hebben. Die aanwijzing bevatten ze niet omdat niemand enige kennis of ervaring heeft van en met iemand die al die natuurlijke dingen om ons heen gemaakt heeft.

Als ons verteld wordt dat God het universum gemaakt heeft, rijst onmiddellijk de vraag: Wie heeft dan God gemaakt? 

   Als we stellen dat God het universum gemaakt heeft, geeft dat ons nog geen verklaring voor het begin van alles. Want als ons verteld wordt dat God het universum gemaakt heeft, rijst onmiddellijk de vraag: Wie heeft dan God gemaakt? Heeft hij altijd bestaan, of stond daar weer een macht achter? Schiep hij dingen uit het niets, of is zijn bestaan co-existent met materie? Het probleem blijft bestaan. Waar ligt de oorsprong van alles? Aan de andere kant, indien men stelt dat het universum niet door God is gemaakt, dat het altijd al heeft bestaan, komt men weer voor hetzelfde probleem te staan. Zeggen dat het universum vorig jaar bestond, of miljoenen jaren geleden, verklaart zijn oorsprong niet. Dat is nog steeds een mysterie. Voor wat de kwestie van de oorsprong van dingen betreft, kan de mens zich alleen maar afvragen, twijfelen en raden.

pregnancy2


   Wat het bestaan van de ziel betreft, daar gelooft men in of niet. Iedereen kent de oorsprong van een menselijk wezen. We weten dat het ontstond uit een enkele cel in het lichaam van de moeder. Alvorens die kon groeien, moest die bevrucht worden door een van de spermatozoa uit het lichaam van de vader. Dit was er dan slechts een uit misschien wel een miljard beschikbare spermatozoa van de vader. Nadat de cel bevrucht is, begint een chemisch proces. De cel deelt en vermenigvuldigt zich en groeit aan tot miljoenen cellen, en uiteindelijk wordt een kind geboren. Cellen sterven af en nieuwe worden geboren gedurende het leven van het individu, totdat ze uiteindelijk uiteen vallen, en dat is de dood.


   Als er een ziel bestaat, wat is dat dan, en waar kwam die vandaan, en waar gaat die naar toe? Kan iemand die door gezond verstand geleid wordt zich een ziel onafhankelijk van het lichaam voorstellen, of de plaats waar die moet zitten, of de hoedanigheid ervan, of iets dat daar verband mee houdt? Als de mens gerechtigd is in enig geloof of ongeloof in welk onderwerp dan ook, dan is hij zeker gerechtigd tot ongeloof in een ziel. Er bestaat niet het geringste bewijs voor zoiets onmogelijks.


   De meeste christenen baseren hun geloof op een ziel, op God en op de bijbel. Strikt genomen, bestaat een dergelijk boek niet. Om de bijbel te maken, zijn zesenzestig boeken tot een geheel samengevoegd. Deze boeken werden door vele mensen in verschillende tijden geschreven, en niemand weet de tijd of de identiteit van enig auteur. Sommige van deze boeken werden geschreven door verschillende auteurs in verschillende tijden. Deze boeken bevatten allerlei tegenstrijdige begrippen over het leven, de moraal en de oorsprong van dingen. Tussen het eerste en laatste boek ligt een periode van bijna duizend jaar, dat is een nog langere tijd dan die welke verstreken is sinds Columbus Amerika ontdekte.


   Toen ik nog een jongen was stelden theologen dat het bewijs voor de goddelijke inspiratie van de Bijbel op de wonderen en voorspellingen daarin berustte. Maar een wonder houdt in dat natuurwetten overkomen worden, en er kan geen bewijs voorgesteld worden dat het overtreden van natuurwetten voldoende aantoont; zelfs als daar bewijs voor scheen te bestaan, zou dat alleen maar aantonen dat we niet bekend waren met alle natuurwetten. Men gelooft in de eerlijkheid van een mens als we veel ervaring met die mens hebben, en omdat die mens altijd een bestaanbaar verhaal heeft verkondigd. Maar geen mens heeft ooit een verhaal verteld zo consequent als de natuur dit doet.


   Als iemand zou zeggen dat de dag daarvoor de zon niet was opgekomen, zou zijn toehoorder dat niet geloven, zelfs al had die de hele dag geslapen en hij zou weten dat zijn informant een man van de hoogste integriteit was. Hij zou het niet geloven omdat het verhaal niet in overeenstemming zou zijn met het gedrag van de zon in alle voorbije tijd.


   Primitieve, en zelfs beschaafde mensen zijn zo gewend geraakt in het geloven in wonderen dat ze vaak de meest eenvoudige manifestaties van de natuur toeschrijven aan krachten waar ze niets van weten. Zij doen dit wanneer het geloof volkomen onverenigbaar is met kennis en logica. Zij geloven in oude wonderen en nieuwe. Predikers bidden om regen, terwijl ze heel goed weten dat zulk gebed nog nooit beantwoord is. Wanneer een politicus ziek is, bidden zij tot God om hem te genezen, en de politicus sterft haast altijd. De eigentijdse geestelijke die om regen bidt en voor het herstel van een politicus, heeft niet meer intelligentie dan de primitieve mens die een wonder zag in het opkomen en ondergaan van de zon, in de geboorte van een individu, in het groeien van een plant, in een bliksemschicht, in een overstroming, in iedere manifestatie van de natuur en het leven.


   En wat voorspellingen van profeten betreft, intelligente schrijvers hebben dat al lang opgegeven. Bij alle voorspellingen worden de feiten aangepast aan de voorspelling, of wordt de voorspelling na de feiten gedaan, of houden de feiten geen verband met de voorspelling. Buitenissige, absurde en onredelijke interpretaties worden gebruikt om eenvoudige mededelingen uit te leggen, zodat ze als een voorspelling kunnen worden aangetoond.


   Kan een rationeel persoon geloven dat de Bijbel iets anders is dan een menselijk document? We weten nu redelijk goed waar de verscheidene boeken vandaan kwamen, en ongeveer wanneer ze werden geschreven. We weten nu dat ze geschreven werden door menselijke wezens die geen benul van wetenschap hadden en weinig kennis van het leven, en die beïnvloed waren door de barbaarse moraal van primitieve tijden, en die zich grotendeels onbewust waren van de meeste dingen die mensen tegenwoordig weten. Bij voorbeeld, in Genesis staat dat God de aarde maakte, en dat hij de zon maakte om de dag te verlichten en de maan om de nacht te verlichten, en terloops doet men de sterren af door te zeggen dat hij die ook maakte. Het is duidelijk dat dit geschreven werd door iemand die geen idee van de sterren had. 


   De mensheid heeft, met behulp van zijn telescoop, in de hemel gespeurd en sterren gevonden waarvan de diameter zo groot is als de afstand tussen de aarde en de zon. We weten dat het universum vol staat met sterren en zonnen en planeten en constellaties. Iedere nieuwe telescoop die ons verder in de ruimte laat zien, ontdekt meer en meer werelden en zonnen en constellaties in de eindeloze verten van de ruimte. De mannen die Genesis schreven geloofden natuurlijk dat deze kleine spat modder die wij aarde noemen het middelpunt van het universum was, de enige wereld in de ruimte, die gemaakt was voor de mens, die het enige wezen was dat er aan toe deed. Deze mannen dachten dat de sterren maar een klein beetje boven de aarde stonden, en aan het firmament waren gezet voor mensen om naar te kijken, en voor niets anders. Tegenwoordig weet iedereen dat dit idee niet waar is.


   De oorsprong van het menselijk ras is niet zo onbekend meer als die eens geweest is. Evenmin als iemand nu nog gelooft dat God terloops Adam uit een handvol stof maakte, en Eva uit een van Adams ribben, gelooft geen mens nog dat de slang kon lopen en spreken in het paradijs om Eva te verleiden tot het overreden van Adam om een appel te eten, en dat het om die reden is dat het hele menselijke ras tot de hel veroordeeld was; dat voor vierduizend jaar geen enkel mens gered kon worden hoewel geen van hen iets te doen had gehad met die verleiding; en dat uiteindelijk de mensheid alleen nog gered werd doordat de zoon van God voor hen gestorven is, en dat tenzij menselijke wezens in dit onnozele, onmogelijke en verdorven verhaal willen geloven, zij tot de hel verdoemd worden? Kan iemand met enige intelligentie echt geloven dat een kind dat vandaag geboren wordt, verdoemd is omdat de slang Eva verleidde en Eva Adam verleidde? Dat te geloven is geen verering van God, het is de verering van de duivel.


   Zou iemand dit stelsel van schepping en verdoemenis nog moraal durven noemen? Het ontkent ieder principe van moraliteit, zoals de mens zich die voorstelt. Kan iemand nu nog geloven dat de hele wereld vernietigd werd door een zondvloed, behalve alleen Noach en zijn familie, en een mannelijk en vrouwelijk exemplaar van iedere diersoort die de ark binnen gingen? Van alleen de insecten al bestaan er bijna een miljoen soorten. Hoe moest Noach die bij elkaar zoeken en zich er van verzekeren dat hij telkens een mannelijk en een vrouwelijk exemplaar van ieder had om het leven te reproduceren nadat de zondvloed zijn vernietigend werk gedaan had? En waarom moesten alle lagere diersoorten vernietigd worden? Hadden die soms een aandeel in de zonden van de mensheid gehad? Dit is een verhaaltje dat je zelfs niet aan een redelijk verstandig kind van vijf jaar kunt verkopen.


   Kunnen intelligente mensen geloven dat de verscheidene talen die door mensen op aarde gesproken worden veroorzaakt werden door de spraakverwarring bij de toren van Babel, ongeveer vierduizend jaar geleden? Menselijke talen waren al lang daarvoor verspreid over de hele aardkorst. We beschikken nu over bewijs voor het bestaan van civilisaties die al oud waren lang voor de tijd waarin verhalenschrijvers de bouw van de toren plaatsen, en zelfs voor de datum van de beweerde zondvloed.


Jozua

JOZUA LAAT DE ZON STILSTAAN


   Geloven christenen dat Jozua de zon stil deed staan, zodat de dag verlengd werd om een veldslag af te maken? Wat voor soort persoon schreef dat verhaal, en wat wist hij van astronomie? Het is volkomen duidelijk dat de auteur dacht dat de aarde het centrum van het universum was dat in de hemel stil stond, en dat de zon daar omheen ging of er iedere dag langs getrokken werd, en dat het stoppen van de zon de dag kon verlengen. Nu weten we dat als Jozua de zon had kunnen stoppen, en als deze zelfs tot nu toe stil zou hebben gestaan, het de dag nog steeds niet zou hebben verlengd. We weten dat de dag bepaald wordt door de rotatie van de aarde om zijn as, en niet door de beweging van de zon. Iedereen weet dat dit verhaaltje eenvoudig niet waar kan zijn, en er zijn er niet veel die zelfs maar voorwenden in dit kinderachtige fabeltje te geloven.


   En wat moeten we denken van het verhaal van Balaäm's ezel die tot hem sprak, waarschijnlijk in het Hebreeuws? Is het waar, of is het een fabel? Er hebben veel ezels gesproken, en sommigen ongetwijfeld in het Hebreeuws, maar die waren niet van hetzelfde ras ezels. Moet onze redding afhangen van geloof in iets zo idioot?

   En bovenal, zou enig mens vandaag de dag geloven dat een kind geboren kon worden zonder vader? En toch was dit verhaal helemaal niet onredelijk in de antieke wereld; in de bijbel worden minstens drie of vier miraculeuze geboorten gemeld, waaronder die van Johannes de Doper en Samson.


   Onbevlekte ontvangenissen waren gemeengoed in de Romeinse wereld in de tijd en plaats waarin het christendom ontstond. Vrouwen werden naar de tempel gebracht om door God bevrucht te worden zodat hun zonen helden konden worden, hetgeen in het algemeen massamoordenaars betekende. Julius Caesar was een miraculeuze bevruchting, die waren indertijd gemeengoed over de hele wereld. Van hoeveel miraculeuze geboorten wordt van een christen verwacht daarin te geloven?

   In de dagen dat de christelijke religie gevormd werd, betekende een ziekte dat een mens door duivels bezeten was. Christus genas een zieke man door de duivels uit hem te verdrijven, die toen in een kudde varkens renden, en de varkens renden in de zee. Kan er enige twijfel over bestaan dat dit de positie en het geloof van een primitief volk was?


   Kan iemand nog geloven dat ziekte het bezit van een lichaam door duivels is, en dat die duivels daaruit verdreven moeten worden om te kunnen genezen? Gelooft iemand dat een dode tot leven gewekt kan worden? De wonderen die in de bijbel worden weergegeven, zijn niet de enige voorbeelden van dode mensen die tot leven komen. Over de hele wereld kan men bewijs voor zulke wonderen vinden; wonderen waarvan men niet kan verwachten dat iemand daarin gelooft, tenzij het zijn soort wonderen zijn. Zelfs nu nog in Lourdes, en over de hele moderne wereld, van New York tot Los Angeles en over het hele land, geloven mensen nog in miraculeuze gebeurtenissen, en zelfs in het terugkeren van de doden. 

   Bijgeloof komt overal in de wereld voor. Dat is al vanaf het begin zo geweest, en zal waarschijnlijk doorgaan tot het einde.


   De redenen voor agnosticisme zijn overvloedig en onweerstaanbaar. Voor het geloof in een religie worden fantastische en dwaze en onmogelijke gevolgtrekkingen vrijelijk gebruikt. Van alle beschavingen uit enige periode wordt beweerd dat die het resultaat waren van religie. Alle wreedheden, fouten en onwetendheid zouden niet in verband met religie staan.

   De waarheid is dat de oorsprong van wat wij beschaving noemen niet aan religie te danken is, maar aan scepticisme. Zolang de mensheid zonder twijfel wonderen accepteerde, zolang zij geloofde in erfzonde en de weg naar behoudenis, zolang ze geloofde in een hel waarin de mens voor eeuwig moest lijden vanwege Eva, was er geen enkele reden voor beschaving. Het leven was kort, de eeuwigheid lang, en het leven diende als voorbereiding voor de eeuwigheid.


   Zolang iedere gebeurtenis nog een wonder was, en er nog geen systeem van orde en wetten bestond, was er geen aanleiding om dingen te bestuderen, of om ergens in geïnteresseerd te zijn behalve in religie, die voor de ziel zorgde. Toen de mens begon te twijfelen aan de primitieve grondslagen voor religie, en de letterlijke betekenis van miraculeuze leerstellingen in antieke boeken niet meer accepteerde, zette hij zichzelf aan het bestuderen van de natuur. We genezen niet meer door duivels uit te drijven. Sinds die tijd heeft men het menselijk lichaam bestudeerd, hebben we ziekenhuizen gebouwd en ziekten op een wetenschappelijke manier behandeld. De wetenschap is verantwoordelijk voor het bouwen van wegen en bruggen, van stoomschepen, van telegraaflijnen, van steden groot en klein, huizen, waterleidingen en riolering, voor de voedselvoorziening en de ontelbaar duizenden dingen die we nu nodig achten voor het leven. Zonder scepticisme en twijfel zou geen van deze dingen de wereld gegeven zijn.


   De vrees voor God is niet het begin van wijsheid. De vrees voor God is de dood van de wijsheid. Scepticisme en twijfel leiden tot studie en onderzoek, en onderzoek is het begin van wijsheid.

   De moderne wereld is het kind van twijfel en onderzoek, zoals de antieke wereld het kind was van vrees en geloof.

   Ik denk zoals ik altijd heb gedacht, dat de aarde de woonplaats en de enige woonplaats van mensen is, en ik ben er van overtuigd dat wat hij van zijn bestaan kan maken, hij dat moet doen terwijl hij hier is.


       'Ik ben een agnosticus; ik pretendeer niet te weten waar onwetende mensen zeker van zijn'

_____


Bron:  http://www.positiveatheism.org/hist/darrow2.htm

twitter-icon-64


OVERIGE ARTIKELEN/SITE MAP

Alle vertalingen van artikelen © Peter van Montfoort